Do fundamentalnych wolności rynku wewnętrznego Unii Europejskiej oprócz swobody przepływu towarów, pracowników i kapitału należą także swoboda zakładania przedsiębiorstw oraz swoboda transgranicznego świadczenia usług pomiędzy państwami członkowskimi w sposób podobny do ich świadczenia w ramach każdego państwa UE. Swoboda świadczenia usług w odróżnieniu od swobody zakładania przedsiębiorstw charakteryzuje się tymczasowością, co oznacza, że działalność prowadzona przez usługodawcę z kraju unijnego w innym kraju Unii trwa z reguły tylko przez określony czas i nie ma zatem charakteru ani ciągłego, ani stałego. Każdy usługodawca, w tym także będący przedsiębiorcą w jednym z państw członkowskich, może tymczasowo świadczyć usługi na zasadzie transgranicznej w innym kraju Unii Europejskiej.

Zarówno usługodawcy, jak i ich pracownicy, pozostają nadal zatrudnieni w firmie w swoim kraju, a korzystając ze swobody przepływu usług, świadczą je czasowo w innym kraju członkowskim Unii. Są to, jak wynika z treści art. 50 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE), „świadczenia wykonywane z reguły odpłatnie, o ile nie są one regulowane postanowieniami dotyczącymi swobodnego przepływu towarów, kapitału i osób”.

Zakaz stosowania ograniczeń w swobodnym przepływie usług na rynku wewnętrznym UE wynika z treści artykułów 49-55 TWE.

Swoboda świadczenia usług na rynku wewnętrznym UE, odmiennie niż w przypadku swobody zakładania przedsiębiorstw, jest ograniczona w okresach przejściowych. Okresy te, obecnie dwuletnie (2004–2006), obowiązują usługodawców polskich na podstawie traktatu akcesyjnego, wyłącznie na terenie Niemiec i Austrii, tylko w odniesieniu do pracowników delegowanych i tylko w odniesieniu do niektórych sektorów usługowych, głównie tych związanych z budownictwem.

Zgodnie z ustawodawstwem Unii Europejskiej, ponadgraniczne świadczenie usług  między państwami członkowskimi Unii może przybierać różną postać, a mianowicie:

Świadczenie usług na zasadzie samozatrudnienia.

Usługodawca ma założoną firmę w jednym państwie członkowskim i świadczy usługi w innym państwie członkowskim Unii, na podstawie kontraktu zawartego z firmą lub osobą fizyczną z kraju przyjmującego. Jest to najczęściej spotykana forma transgranicznego świadczenia usług. W tym przypadku nie chodzi zatem o dostęp do rynku pracy danego kraju Unii. Ani usługodawcy, ani ich pracownicy nie poszukują bowiem zatrudnienia w kraju UE, gdyż są oni już zatrudnieni w firmie we własnym kraju.

Świadczenie usług poprzez delegowanie pracowników. 

Mając firmę zarejestrowaną w jednym państwie członkowskim i zatrudniając pracowników na podstawie umowy o pracę można ich, w ramach swobody świadczenia usług, delegować do wykonania określonej usługi w innym państwie członkowskim. Podstawą do korzystania z tej swobody jest zawarcie kontraktu, w szczególności umowy o dzieło, z przedsiębiorcą z docelowego państwa członkowskiego. Przedsiębiorca z państwa delegującego musi sporządzić imienną listę pracowników i uzyskać zgodę na ich pobyt w państwie przyjmującym. Wykonując usługę za granicą, są oni opłacani przez pracodawcę z kraju delegującego i podlegają wyłącznie jego poleceniom – nie może więc mieć miejsca podległość służbowa między pracownikiem delegowanym a zagranicznym pracodawcą. Wraz ze swoimi delegowanymi pracownikami usługodawca powinien wysłać kierownika, który będzie kontaktować się z kontrahentem. Firma z państwa członkowskiego przyjmującego powinna płacić usługodawcy całą kwotę uzgodnioną w kontrakcie, a ten dopiero w kraju wypłaca załodze wynagrodzenie. Wszystkie wymogi dotyczące zatrudnienia pracownika muszą zostać spełnione w państwie pochodzenia usługodawcy (m.in. kwestia opłat za ubezpieczenia emerytalne, zdrowotne etc.).

Podstawowe warunki ponadgranicznego świadczenia usług


Podstawowe prawa usługodawców świadczących usługi ponadgranicznie