Wspólnotę Europejską i państwa członkowskie, jako członków WTO, obowiązują zasady tej organizacji w zakresie usług. Zasady międzynarodowego handlu usługami uregulowane są Układem ogólnym w sprawie handlu usługami (General Agreement on Trade in Services – GATS), który wszedł w życie z początkiem 1995 r., jako integralna część systemu WTO (pełne teksty porozumień w jęz. angielskim są dostępne na stronie: www.wto.org). Układ ogólny w sprawie handlu usługami jest opublikowany w Dzienniku Ustaw, zał. do nr. 34, poz. 195 z 19 marca 1998 r.
Podstawowe zasady wprowadzone Układem GATS to klauzula najwyższego uprzywilejowania (KNU) i zasada traktowania narodowego.
Poza podstawowym tekstem regulującym zasady handlu usługami, GATS składa się z:
 (i) załączników sektorowych określających zasady handlu w wybranych sektorach usług – finansowych, telekomunikacyjnych, transporcie lotniczym;
 (ii) narodowych list szczegółowych zobowiązań dostępu do rynku usługowego krajów członkowskich WTO;
 (iii) narodowych list derogacji (odstępstw) od zasady KNU. 
GATS definiuje 4 sposoby świadczenia usług w handlu międzynarodowym:

• (a) sprzedaż transgraniczna (cross-border trade);
• (b) konsumpcja za granicą (consumption abroad);
• (c) obecność handlowa za granicą (commercial presence lub right of establishment);
• (d) obecność osób fizycznych świadczących usługi (presence of natural persons providing services).

Zobowiązaniami objęte są wszystkie sektory usług, tj. usługi biznesowe obejmujące tzw. usługi profesjonalne (m.in. prawnicze, doradztwa podatkowego, rachunkowo-księgowe, architektoniczne, inżynieryjne, medyczne i dentystyczne, weterynaryjne), telekomunikacyjne, budowlane, dystrybucyjne, finansowe, ubezpieczeniowe, transportowe (z wyłączeniem praw ruchu lotniczego i usług z nimi związanych), zdrowotne, turystyczne.
W ramach trwającej obecnie kolejnej rundy negocjacji liberalizujących handel międzynarodowy (DOHA), Komisja Europejska przedstawiła w imieniu wszystkich krajów członkowskich ofertę dalszych zobowiązań liberalizacyjnych . Oferta ta wejdzie w życie w przypadku osiągnięcia porozumienia w sprawie całości negocjowanych spraw w toczącej się rundzie negocjacji. Zakres tych zobowiązań nie wychodzi poza regulacje wewnętrzne przyjęte w UE. Jednakże, w pewnym zakresie będzie oznaczać konieczność otwarcia rynku usługowego krajów członkowskich dla usługodawców spoza krajów UE, jak i poprawę dostępu do rynku usług krajów poza UE.

Szerzej na temat GATS zob. Wyniki Rundy Urugwajskiej w sferze usług, J. Pietras, w: Polska w WTO , IKCHZ, red. E. Kawecka-Wyrzykowska, J. Kaczurba, Warszawa 2002.

Klauzula KNU



Do góry